Kontsumobide

Baliabiderik ez duten hipoteka-zordunak babesteko neurriak

Hipoteka ordaintzeko nahiko baliabiderik ez dutenek badituzte mekanismo batzuk beren etxea ez galtzeko. Adibidez, martxoaren 9ko 6/2012 Errege Lege Dekretua, baliabiderik gabeko hipoteka-zordunak babesteko premiazko neurriei buruzkoa. Dekretu horrek hainbat aukera ematen ditu gizartetik baztertzeko arriskuan dauden kolektiboentzat; eta arau horretara jo dezakete zordunek, baldin beren finantza-erakundeak, beren gogoz, egoki jarduteko kode batekin konprometituta badaude.

Hiru ardatz ditu kode horrek: zorra berregituratzea, kitapena ematea - egokitzen bada-, eta, azkenik, etxea ordainetan ematea, baina etxea bi urtez alokatzeko aukera izanda, aurretik ezarritako errenta ordainduz.

Aukera horietako batek ere ez badu funtzionatzen eta, azkenean, etxebizitza exekutatu egiten bada, etxea alokairuan hartzea eskatzeko aukera izango dute hipoteka-zordunek, etxetik botatzeko prozedura bertan behera uztea lortu badute.

Ez da nahitaezkoa kreditu-erakundeek egoki jarduteko kodea aplikatzea, baina aplikatzea aukeratzen badute, Ekonomia eta Lehiakortasun Ministerioko Altxorraren eta Finantza Politikaren Idazkaritza Nagusiari jakinarazi behar diote. Hemen kodea aplikatzen duten kutxen eta bankuen zerrenda. Horretarakoxe sortutako kontrol-batzorde bat jarduten da kodea behar bezala aplikatzen dela begiratzen.

Erakundeek babes-neurri horien berri eman behar dute, nahitaez, batez ere beren bezeroei.

Beren etxearen gaineko hipotekaren bidez bermatutako mailegu edo kredituren bat izanik, gizartetik baztertuta geratzeko arriskuan dauden zordunei laguntzeko dira neurri hauek. Bai eta beren fidatzaile eta abal-emaileei laguntzeko ere.

Horretarako, baldintza hauek bete behar dituzte hipotekek:

  • Eraikinaren erosketa-prezioak ezin du izan % 20 handiagoa ariketa hau eginda ateratzen dena baino: etxearen azalera bider etxea eskuratzeko urtean, probintzia horretan, etxebizitza libreetarako zehaztuta zegoen metroko batez besteko prezioa. Bataz besteko prezioak kontsultatzeko: Etxebizitza prezioaren indizea, Sustapen Ministerioak ezarrita. Etxebizitza 1995. urtea baino lehen eskuratutakoa bada, 1995. urteko batez besteko prezioa izango da erreferentzia.
  • Erosteko prezioak 300.000 eurokoa izan behar du gehienez ere. Etxea ordainetan emateko modua izateko, prezioak ezin du izan 250.000 euro baino garestiago.

Hipotekaren zorra berregituratzea eskatzeko, familiak gizartetik baztertuta geratzeko mugan dagoela ziurtatu behar du; alegia, etxekoak egoera honetan daudela:

  • Familiako guztien diru-sarrerak batuta, familiak ez du gainditzen urteko 14 soldatako Ondorio Askotarako Errentaren Indize Publikoa (OAEIP), honela biderkatuta:
    • Hiru aldiz: Kasu orokorretan
    • Lau aldiz: familiako ahaideren batek % 33tik gorako ezintasuna baldin badu aitortuta, edo lana egin ezinik lagatzen duen gaixotasunen bat badu edo bakarrik moldatu ezina (dependentzia) badu.
    • Bost aldiz: zordunak % 33ko edo gehiagoko garun-paralisi, gaixotasun mental edo ezintasun intelektuala badu, edo % 65eko edo gehiagoko ezintasun fisiko edo sentsoriala badu, edo, bera nahiz bere zaintzailea, lana egin ezinik lagatzen dituen gaixotasun larriren bat badu.

Horiek aplikatzeko, emango dugu familia hau dela: zorra duena; bere ezkontidea -legez banandu gabea-, edo inskribatuta dagoen izatezko bikotea; eta bere seme-alabak, edozein adin dutela ere, baldin etxean bizi badira, baita tutoretzapean, zaintzapean edo familian hartuta dituzten seme-alabak ere.

Zer da Ondorio askotarako errenta-indize publikoa?

Ondorio Askotarako Errenta-Indize Publikoa Gobernuak Estatuaren Aurrekontu Orokorretan finkatzen duen erreferentziazko indize bat da, laguntzak eta diru-laguntzak eskuratzeko zenbateko diru-sarrerak behar diren zehazteko.

2017ko aurrekontuetan, hileko 537,84 eurokoa da.

  • Eskaera egin aurreko 4 urteetan familian honelakoren bat gertatu da:
    • Txarrerako aldaketa ekonomiko nabarmena, familiaren errentatik hipoteka ordaintzeko erabiltzen den zenbatekoa gutxienez x 1,5 handitu delako; non eta erakundeak ez duen egiaztatuta adierazi mailegua emateko garaiko hipoteka-karga berdina edo handiagoa zela, orain eskaera egin duen garaikoa baino.
    • Familia kolokan jartzen duen gorabeheraren bat gertatu da. Zehazki:
      • Familia ugaria izatea.
      • Seme-alabaren bat bere kargu duen guraso bakarreko familia izatea.
      • Familian adin txikikoren bat izatea.
      • Familiako ahaideren batek % 33tik gorako ezintasuna izatea aitortuta, edo lana egin ezinik lagatzen duen gaixotasunen bat edo bakarrik moldatu ezina izatea.
      • Familia-unitatean, etxe berean, hipotekaren titularrari edo bere bikoteari lotutako hirugarren maila arteko odolkidetasuna edo ahaidetasuna daukan norbait edo norbaitzuk bizitzea, eta horietakoren bat lana egin ezinik egotea -bai betiko bai aldi baterako-, ezintasunagatik, bakarrik moldatu ezinagatik edo gaixotasun larriren batengatik.
      • Genero-indarkeriaren biktimaren bat izatea familian.
      • Hipotekaren titularra 60 urtetik gorakoa izatea, nahiz ez bete araudiak familia-unitatetzat jotzeko eskatzen dituen betekizunak.
  • Hipotekaren kuota familia osoaren diru-sarrera garbiaren % 50a baino handiagoa da, orokorrean; edo % 40a baino handiagoa, baldin familiako norbaitek % 33ko edo handiagoko ezintasunen bat aitortuta badu edo bakarrik moldatu ezina, gaixotasuna edo betiko lan egin ezina badu.

Etxebizitza ordainetan eman eta zorra kitatzea eskatu nahi izanez gero, zorra berregituratzea eskatzeko jarrita dauden baldintza betetzeaz gain, beste baldintza hauek ere betetzen dituela erakutsi behar du familiak:

  • Familiako inork ez du zorra kitatzeko adinako bestelako ondasun edo ondare-eskubiderik.
  • Zorra zordunak bere jabetzan daukan etxebizitza bakarraren gaineko hipotekan bermatutako kreditua edo mailegua izatea, hain justu, etxebizitza horixe eskuratzeko
  • Bestelako bermerik ez daukan kreditua edo mailegua izatea zorra, edo berme pertsonalik badauka ere, zordunak ez izatea zorrari aurre egiteko besteko ondasun edo ondare-eskubiderik.
  • Familiakoa ez den beste norbaitek zorrean parte badu, horrek ere aipatutako hiru baldintza horietakoren bat betetzen duela erakutsi beharko du.

Agiri hauek aurkeztu behar dituzte zordunek, baldintzak behar bezala betetzen dituztela adierazteko:

  • Familiako diru-sarreren agiria:
    • Errenten ziurtagiria eta, kasuan kasu, azkeneko lau urteetako Ondare Zerga aurkeztu izanaren agiria ere bai, zerga-administraziotik eskuratua.
    • Jasotako azkeneko hiru nominak.
    • Jasotako prestazio edo langabezia-laguntzen hileko zenbatekoaren agiria, horiek kudeatzen dituen entitateak emana.
    • Autonomia-erkidegoak edo tokiko erakundeek emandako soldata sozialen, gizarteratzeko errenta minimoen edo gizarte-laguntzako antzeko laguntzen ziurtagiria.
    • Zordunek beren kontura lan egiten badute eta jarduera-etenaren prestazioa jasotzen badute, organo kudeatzaileak emandako ziurtagiria. Kasu honetan, hileko zenbatekoa agertu behar du.
  • Etxebizitza horretan zenbat bizi diren:
    • Familia-liburua edo izatezko bikotearen inskripzioaren agiria.
    • Bertan bizi direnen errolda-agiria, eskaera aurkeztu den garaiari eta aurreko sei hilabeteetakoari buruzkoa.
    • Ezintasuna, bakarrik moldatu ezina edo lana egiteko ezgaitasun iraunkorra adierazteko agiria.
  • Ondasunen titularitatea:
    • Titularitate-ziurtagiriak, familiako kide bakoitzarenak (Jabetzaren Erregistroak ematen ditu).
    • Etxebizitzaren saleroste-eskriturak eta hipoteka-bermea osatu izanaren eskritura, eta beste garantia erreal edo pertsonalik egin bada, baita horien ziurtagiriak ere.
  • Zordunak idatzitako erantzukizunezko adierazpena egin behar du, azaltzeko gizartetik baztertuta geratzeko mugan dagoela aitortzeko baldintzak betetzen dituela, egoki jarduteko kodearen jarraipen-batzordearen ereduaren bitartez.

Zordunek aukera daukate beren finantza-erakundeei eskatzeko hipoteka-zorra berregituratu diezaietela, ordaintzeko moduan egon daitezen bai epe ertainean bai epe luzean; non eta ez dauden exekuzio-prozedura batean sartuta, enkantea dagoeneko iragarrita dagoela. Hemen zehaztutako agiriak eskabidearekin batera aurkeztu behar dira.

Erakundeak hilabete izango du, eskaera aurkeztu zaionetik, zordunari berregituratze-plana aurkezteko. Bertan zehaztuko du nola exekutatuko den eta zer ondorio finantzario izango dituen Egoki Jarduteko Kodeak dakartzan neurriak aplikatuta. Hortaz aparte, zordunak berak ere aukera izango du nahi duenean bere proposamena egin eta aurkezteko, eta erakundeak aztertu egin beharko du. Ez badu onartzen, arrazoiak azaldu beharko dizkio zordunari.

Hona zer neurri dauzkan aurreikusita kodeak:

  • 5 urteko gabealdia utzi kapitalaren amortizazioan. Ordaintzeke utzi den kapital hori azken kuota batera pasa daiteke, mailegua kitatu eta gero, edo gainerako kuotetan hainbanatu, edo bi sistema horiek konbinatuta moldatu.
  • Amortizatzeko epea luzatu, baita 40 urte arte ere, zordunari mailegua eman zitzaionetik kontatzen hasita.
  • Euribor-ari aplikatzeko interes tipoa murriztu gehi % 0,25, gabealdiak dirauen bitartean.
  • Kasu guztietan, aurrerantzean eta, mugagabean, ez dira aplikatuko interes-tipoaren beherakada mugatzen duten klausulak, maileguak halakorik bazuen.

Horrez gain, erakundeek aukeran daukate zordunak egindako zor guztiak bakar batean biltzeko.

Bestalde, berregituratze-plana onartu eta hurrengo hamar urteen barruan amortizazio aurreratua egiten bada, erakundeak ez du konpentsaziorik eskatutako.

Planak adierazi behar du, baldin berregituratzea bideraezina bada edo —onartu eta gero— gerora ez bada bideragarria, zordunak aukera izango duela, neurri hori ere eskura daukanez, zati bat kitatzeko eskatzea.

Zordunak ezin badio aurre egin zorraren berregituratzeari, adierazi dezake plana ez dela bideragarri, eta bere erakundeari eskatu amortizatzeke daukan kapitala kita diezaiola. Plana bideraezintzat joko da hipotekaren hileroko kuota handiagoa bada familiako denen diru-sarreren % 50 baino.

Beste hauek ere izango dute aukera kita eskatzeko:

  • Hipoteka exekutatzeko prozedura abiarazita daukatenek, etxearen enkantea dagoeneko iragarrita badago.
  • Bazterkeriaren mugan daudenek, baldin ezin badute etxea ordainetan eman, etxeak hipotekaren ondoren sortutako kargak

Erakundeak hilabete dauka, bideraezintasuna egiaztatu denetik hasita, kitatzeko eskaera onartzeko edo atzera botatzeko. Kita onartu edo ez, kita zenbatekoa litzatekeen kalkulatu beharko du, eta zordunari adierazi. Horretarako, metodo hauetakoren bat erabiliko du:

  • % 25 murrizketa ematea.
  • Amortizatuta daukan kapitalaren eta emandako kapital totaletik amortizatzeke daukanaren arteko aldea bezain beste murriztea, alegia, zor dituen kuota guztietatik ordaindu dituen kuoten proportzioa.
  • Beste murrizketa hau aplikatzea: etxebizitzaren gaur egungo balioaren eta tasazioaren hasierako balioari, emandako maileguaren halako bi kenduta ateratzen denaren arteko diferentziaren erdia; betiere, aurreneko zenbatekoa txikiagoa bada bigarrengoa baino.

Zorraren berregituratzeari aurre egin ezin dioten zordunek edo kita aplikatzerik ez dutenek, aukeran izango dute etxebizitza zorraren ordainetan emateko, berregituratzeko eskaera egin eta hamabi hilabete pasa eta gero. Kasu horretan, erakundeak onartu egin behar du ondasuna, ezinbestean, eta zorra behin betiko ezeztatu.

Horrez gain, eskatuz gero, pisua bi urtez ere alokatzeko modua izango du zordunak. Halakoetan, etxea emateko momentuan zorrak daukan zenbatekoaren % 3koa izango da urteko errenta. Errenta hori ordaindu ezean, % 10eko berandutze-interesa ordaindu beharko du.

Beste kasu hauetan ezin da etxea ordainetan eman:

  • Etxea exekutatzeko prozedura abian bada, eta dagoeneko enkantea iragarrita badago.
  • Etxeak hipotekaren ondorengo beste karga batzuk baldin baditu.

Zordunak azkenean bere etxearen jabetza galdu badu, baina etxekoak etxetik kanporatzeko prozedura bertan behera geratu bada, aukera izango du alokairuan geratzeko eskatzeko. Halakoetan, errematearen momentuan etxeak daukan balioaren % 3koa izango da urteko errenta, gehienez. Balio hori kalkulatzeko, exekuzioa jasan duenak etxearen tasazioa aurkeztu beharko du, homologatutako tasatzaile profesionalak prestatua.

Alokairuan geratzea eskatzeko epea hauxe izango da:

  • 2017ko irailaren 18 arte, martxoaren 17ko 5/2017 lege-dekretua indarrean jarri aurretik etxetik alde egin beharra bertan behera lagatzea lortu dutenek.
  • Etxetik alde egin beharra bertan behera laga denetik kontatzen hasita sei hilabete, alokatzeko aukera hau goian aipatutako araua indarrean jarri eta gero izan dutenek.

Errentamendua urtebetekoa izango da, baina luzatzeko modua ere izango da, errentariak hala nahi badu, bost urte arte. Bi aldeak ados jartzen badira, errenta urtez urte luzatu dezakete beste bost urtez.

Gaur egungo araudiak beste neurri batzuk ere baditu zordunentzat:

  • Egoki jarduteko kodearen neurriren bat aplikatzeko eskatu eta gero, erakundeak berandutze-interesa aplikatu behar du, baina gehienez ere, adostutako interesei ordaintzeke dagoen kapitalaren % 2 gehituta ateratzen dena izango da interes hori.
  • Hipotekaren kontratua berritzen bada, notarioaren agiri berriak ez du Egintza Juridiko Dokumentatuen gaineko zergaren kuota graduala ordaindu beharrik izango.
  • Etxebizitza zorraren ordainetan ematen bada:
    • Etxebizitza eskuratuko duen erakundeak ordaindu beharko du gainbalioa zordunaren ordez, alegia, dagokiona ordaindu beharko du eta gero ezingo dio aurreko jabeari eskatu ordaindutakoa ematerik.
    • Etxea ordainetan emanez gero, ez da Errentaren Gaineko Zergarik sortuko; ordainetan ematea ez da ondare-irabazitzat jotzen.
    • Hipoteka ezeztatzeak eragindako notario eta erregistro gastuek% 50eko hobaria izango dute.

Azken aldaketako data: